শেয়ারFacebookWhatsApp

[গণিত] হলে, [গণিত] এর চরম মান নির্ণয় কর।

উত্তর: দেওয়া আছে, [গণিত] ধরি, [গণিত] চরমমানের জন্য, [গণিত] বা, [গণিত] বা, [গণিত] বা, [গণিত] . বা, [গণিত] অথবা, [গণিত] বা, [গণিত] বা, [গণিত] এখানে, [গণিত] বা, [গণিত] বা, [গণিত] বা, [গণিত] বা, [গণিত] , তাই ঋণাত্মক বর্জন করে] এখন, [গণিত] এবং [গণিত] হলে, [গণিত] এর জন্য [গণিত] ফাংশনের লঘুমান বিদ্যমান। অতএব, ফাংশনটির লঘুমান [গণিত] আবার, [গণিত] বা, [গণিত] হলে, [গণিত] এর জন্য [গণিত] ফাংশনটির গুরুমান বিদ্যমান। অতএব ফাংশনটির গুরুমান [গণিত] নির্ণেয় গুরুমান [গণিত] এবং লঘুমান 5 .

HSC Higher Math 1st Paper Chapter 9: অন্তরীকরণ CQ — Prosthuti প্রশ্নব্যাংক

HSC · Higher Math 1st Paper · Chapter 9: অন্তরীকরণ · সৃজনশীল

হলে, এর চরম মান নির্ণয় কর।

উদ্দীপক

f(x)=sinxf(x)=\sin x.

Sylhet · 2023

উত্তর

limx0x21cosax\lim_{x \rightarrow 0} \frac{x^{2}}{1-\cos a x} =limx0x21cos(2×ax2)=\lim_{x \rightarrow 0} \frac{x^{2}}{1-\cos \left(2 \times \frac{a x}{2}\right)} =limx0x22sin2ax2=12limx0(ax2sinax2)24a2=\lim_{x \rightarrow 0} \frac{x^{2}}{2 \sin^{2} \frac{a x}{2}}=\frac{1}{2} \lim_{x \rightarrow 0}\left(\frac{\frac{a x}{2}}{\sin \frac{a x}{2}}\right)^{2} \cdot \frac{4}{a^{2}} 2a2lim20(ax2sinax2)2[x0-\frac{2}{a^{2}} \frac{\lim_{2} \rightarrow 0}{}\left(\frac{\frac{a x}{2}}{\sin \frac{a x}{2}}\right)^{2}\left[\because x \rightarrow 0\right. रक्, ax20]\left.\frac{a x}{2} \rightarrow 0\right] =2a212[limθ0θsinθ=1]=\frac{2}{a^{2}} \cdot 1^{2}\left[\because \lim_{\theta \rightarrow 0} \frac{\theta}{\sin \theta}=1\right] =2a212=2a2=\frac{2}{a^{2}} \cdot 1^{2}=\frac{2}{a^{2}} নির্ণেয় : 2a2\frac{2}{\mathrm{a}^{2}}.

উত্তর

দেওয়া আছে, f(x)=sinxf(x)=\sin x f{f(x)}=f(sinx)=sin(sinx)f\{f(x)\}=f(\sin x)=\sin (\sin x) আবার, y=f{f(x)}\mathrm{y}=f\{f(\mathrm{x})\} বা, y=sin(sinx)y=\sin (\sin x) x এর সাপেক্ষে অন্তরীকরণ করে পাই, dydx=ddxsin(sinx)\frac{d y}{d x}=\frac{d}{d x} \sin (\sin x) বা, dydx=cos(sinx)×ddxsinx=cos(sinx)×cosx\frac{d y}{d x}=\cos (\sin x) \times \frac{d}{d x} \sin x=\cos (\sin x) \times \cos x বা, ddx(dydx)=ddx[cosx×cos(sinx)]\frac{d}{d x}\left(\frac{d y}{d x}\right)=\frac{d}{d x}[\cos x \times \cos (\sin x)] [পুনরায় x এর সাপেক্ষে অন্তরীকরণ করে] বা, d2ydx22=cosxddxcos(sinx)+cos(sinx)ddxcosx\frac{d^{2} y}{{d x^{2}}^{2}}=\cos x \frac{d}{d x} \cos (\sin x)+\cos (\sin x) \frac{d}{d x} \cos x বা, d2ydx2=cosx{sin(sinx)cosx}+cos(sinx)(sinx)\frac{d^{2} y}{d x^{2}}=\cos x\{-\sin (\sin x) \cos x\}+\cos (\sin x)(-\sin x) বা, d2ydx2=cos2xsin(sinx)sinxcosxcos(sinx)cosx\frac{d^{2} y}{d x^{2}}=-\cos^{2} x \sin (\sin x)-\frac{\sin x}{\cos x} \cos (\sin x) \cdot \cos x বা, d2ydx2=ycos2xtanxdydx=y(1sin2x)dydxtanx\frac{d^{2} y}{d x^{2}}=-y \cos^{2} x-\tan x \frac{d y}{d x}=-y\left(1-\sin^{2} x\right)-\frac{d y}{d x} \tan x বা, d2ydx2=y[1{f(x)}2]dydxtanx\frac{\mathrm{d}^{2} \mathrm{y}}{\mathrm{dx}^{2}}=-\mathrm{y}\left[1-\{f(\mathrm{x})\}^{2}\right]-\frac{\mathrm{dy}}{\mathrm{dx}} \tan \mathrm{x} d2ydx2+dydxtanx+[1{f(x)}2]y=0\therefore \quad \frac{\mathrm{d}^{2} \mathrm{y}}{\mathrm{dx}^{2}}+\frac{\mathrm{dy}}{\mathrm{dx}} \tan \mathrm{x}+\left[1-\{f(\mathrm{x})\}^{2}\right] \mathrm{y}=0. (দেখানো হলো)

উত্তর

দেওয়া আছে, f(x)=sinxf(x)=\sin x f(π2x)=sin(π2x)=cosxf\left(\frac{\pi}{2}-x\right)=\sin \left(\frac{\pi}{2}-x\right)=\cos x ধরি, g(x)=3+2f(x)+3{f(π2x)}2;0xπ2g(x)=3+2 f(x)+3\left\{f\left(\frac{\pi}{2}-x\right)\right\}^{2} ; 0 \leq x \leq \frac{\pi}{2} =3+2sinx+3cos2x;0xπ2=3+2 \sin x+3 \cos^{2} x ; 0 \leq x \leq \frac{\pi}{2} g(x)=0+2cosx+32cosx(sinx)\therefore \quad g^{\prime}(x)=0+2 \cos x+3 \cdot 2 \cos x(-\sin x) =2cosx6sinxcosx=2 \cos x-6 \sin x \cos x g(x)=2sinx6{sinx(sinx)+cosx×cosx}\therefore \quad g^{\prime \prime}(x)=-2 \sin x-6\{\sin x(-\sin x)+\cos x \times \cos x\} =2sinx6(cos2xsin2x)=-2 \sin x-6\left(\cos^{2} x-\sin^{2} x\right) চরমমানের জন্য, g(x)=0\mathrm{g}^{\prime}(\mathrm{x})=0 বা, 2cosx6sinxcosx=02 \cos x-6 \sin x \cos x=0 বা, cosx3sinxcosx=0\cos x-3 \sin x \cos x=0 বা, cosx(13sinx)=0\cos x(1-3 \sin x)=0 cosx=0\therefore \quad \cos x=0. বা, cosx=cosπ2\cos x=\cos \frac{\pi}{2} x=π2\therefore \quad \mathrm{x}=\frac{\pi}{2} অথবা, 13sinx=01-3 \sin x=0 বা, 1=3sinx1=3 \sin \mathrm{x} বা, sinx=13\sin x=\frac{1}{3} x=sin1(13)\therefore \quad x=\sin^{-1}\left(\frac{1}{3}\right) এখানে, cosx=0\cos x=0 বা, cos2x=0\cos^{2} x=0 বা, 1sin2x=01-\sin^{2} x=0 বা, sin2x=1\sin^{2} x=1 বা, sinx=1[0xπ2;\sin x=1\left[\because 0 \leq x \leq \frac{\pi}{2} ;\right., তাই ঋণাত্মক বর্জন করে] এখন, cosx=0\cos x=0 এবং sinx=1\sin x=1 হলে, g(x)=2×16(01)\mathrm{g}^{\prime \prime}(\mathrm{x}) =-2 \times 1-6(0-1) =2+6=4>0=-2+6=4>0 x=π2\therefore \quad x=\frac{\pi}{2} এর জন্য g(x)g(x) ফাংশনের লঘুমান বিদ্যমান। অতএব, ফাংশনটির লঘুমান =g(π2)=\mathrm{g}\left(\frac{\pi}{2}\right) =3+2sinπ2+3cos2π2=3+2 \sin \frac{\pi}{2}+3 \cos^{2} \frac{\pi}{2} =3+2×1+3+0=3+2=5=3+2 \times 1+3+0=3+2=5 আবার, x=sin113x=\sin^{-1} \frac{1}{3} বা, sinx=13\sin x=\frac{1}{3} হলে, g(x)=2sinx6(cos2xsin2x)g^{\prime \prime}(x) =-2 \sin x-6\left(\cos^{2} x-\sin^{2} x\right) =2sinx6(12sin2x)=-2 \sin x-6\left(1-2 \sin^{2} x\right) =2×136{12(13)2}=-2 \times \frac{1}{3}-6\left\{1-2\left(\frac{1}{3}\right)^{2}\right\} =236(12×19)=-\frac{2}{3}-6\left(1-2 \times \frac{1}{9}\right) =236+43=218+43=163<0=-\frac{2}{3}-6+\frac{4}{3}=\frac{-2-18+4}{3}=-\frac{16}{3}<0 x=sin113\therefore x=\sin^{-1} \frac{1}{3} এর জন্য g(x)g(x) ফাংশনটির গুরুমান বিদ্যমান। অতএব ফাংশনটির গুরুমান =g(sin113)=g\left(\sin^{-1} \frac{1}{3}\right) =3+2sinsin113+3{1(sinsin113)2}=3+2 \sin \sin^{-1} \frac{1}{3}+3\left\{1-\left(\sin \sin^{-1} \frac{1}{3}\right)^{2}\right\} =3+2×13+3{1(13)2}=3+2 \times \frac{1}{3}+3\left\{1-\left(\frac{1}{3}\right)^{2}\right\} =3+23+3(119)=3+23+3×89=3+\frac{2}{3}+3\left(1-\frac{1}{9}\right)=3+\frac{2}{3}+3 \times \frac{8}{9} =3+23+83=9+2+83=193=613=3+\frac{2}{3}+\frac{8}{3}=\frac{9+2+8}{3}=\frac{19}{3}=6 \frac{1}{3} নির্ণেয় গুরুমান 6136 \frac{1}{3} এবং লঘুমান 5 .
HSCHigher Math 1st PaperChapter 9: অন্তরীকরণ
12টি সম্পর্কিত প্রশ্ন — উত্তর ও ব্যাখ্যা লকড

1.নিচের তথ্যের আলোকে প্রশ্নের উত্তর দাও: f(x)=cosxf(x)=\cos x f(π3)=f^{\prime \prime \prime}\left(\frac{\pi}{3}\right)=\text{}কত?

Chittagong · 2017

  • 32-\frac{\sqrt{3}}{2}
  • 12-\frac{1}{2}
  • 12\frac{1}{2}
  • 32\frac{\sqrt{3}}{2}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

2.নিচের তথ্যের আলোকে প্রশ্নের উত্তর দাও: f(x)=cosxf(x) = cosx limx0f(π23x)3x=\lim_{x \rightarrow 0} \frac{f\left(\frac{\pi}{2}-3 x\right)}{3 x}=কত?

Chittagong · 2017

  • 1-1
  • 00
  • 11
  • \infty

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

3.f(x)f(x) ফাংশন x=ax = a বিন্দুতে অবিচ্ছিন্ন হলে—  i. f(a)\text{ i. } f(a) সংজ্ঞায়িত হয়  ii. limxaf(x)\text{ ii. } \lim_{x \rightarrow a} f(x) বিদ্যমান থাকে  iii. limxaf(x)=f(a)\text{ iii. } \lim_{x \rightarrow a} f(x)=f(a) হয় নিচের কোনটি সঠিক?

Jessore · 2017

  • i ও ii
  • i ও iii
  • ii ও iii
  • i, ii ও iii

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

4.xx-এর কোন মানের জন্য f(x)=13x352x2+6x1f(x)=\frac{1}{3} x^{3}-\frac{5}{2} x^{2}+6 x-1 এর চরম মান পাওয়া যাবে ?

Rajshahi · 2017

  • 2,3-2,-3
  • 2,3-2,3
  • 2,32,-3
  • 2,32,3

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

5.f(x)=sinxf(x)=\sin x ফাংশনটি নিচের কোন বিন্দুতে ক্রমবর্ধমান?

Comilla · 2017

  • x=π4x=\frac{\pi}{4}
  • x=π2x=\frac{\pi}{2}
  • π\pi
  • 5π4\frac{5 \pi}{4}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

6.y=x2x+1y=x^{2}-x+1 বক্ররেখার (2,3)(2, 3) বিন্দুতে অঙ্কিত অভিলম্বের ঢাল কোনটি ?

Dinajpur · 2017

  • 33
  • 3-3
  • 13\frac{1}{3}
  • 13-\frac{1}{3}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

7.x3+x2y+xy2=0x^{3}+x^{2} y+x y^{2}=0 একটি -

Barisal · 2017

  • ব্যক্ত ফাংশন
  • অব্যক্ত ফাংশন
  • পরামিতিক ফাংশন
  • সংযোজিত ফাংশন

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

8.dndxn(xn)\frac{d^{n}}{d x^{n}}\left(x^{n}\right) এর মান কোনটি ?

Dinajpur · 2017

  • n!n !
  • xx
  • 11
  • 00

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

9.ddxlog2x\frac{d}{d x} \log_{2} x এর মান কত ?

Sylhet · 2017

  • 1x\frac{1}{x}
  • 2x2^{x}
  • 12lnx\frac{1}{2 \ln x}
  • 1xln2\frac{1}{x \ln 2}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

10.xx-এর সাপেক্ষে esin2xe^{\sin^{2} x} এর অন্তরজ কোনটি?

Comilla · 2017

  • esin2xsin2xe^{\sin^{2} x} \sin 2 x
  • 2esin2xsinx2 e^{\sin^{2} x} \sin x
  • esin2xsin2x-e^{\sin^{2} x} \sin 2 x
  • esin2xe^{\sin^{2} x}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

11.ddx(1+sin2xsinx+cosx)=?\frac{d}{d x}\left(\frac{\sqrt{1+\sin 2 x}}{\sin x+\cos x}\right)=?

Barisal · 2017

  • 11
  • 00
  • 2sin2x2 \sin 2 x
  • 2cos2x2 \cos 2 x

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

12.ddx(5x)=\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{dx}}\left(5^{x}\right)=কত ?

Chittagong · 2017

  • x5x1x 5^{x-1}
  • 5xln5x5^{x} \ln 5^{x}
  • 5xln55^{x} \ln 5
  • xln5xx \ln 5^{x}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

আরো প্রশ্ন দেখো

আরো হাজারো প্রশ্ন + মডেল টেস্ট

ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো — ফেভারিট, AI টিউটর, লিডারবোর্ড ও অ্যানালিটিক্স আনলক করো।