শেয়ারFacebookWhatsApp

যোগজীকরণের সাহায্যে উদ্দীপকে উল্লিখিত বক্ররেখা দ্বারা আবদ্ধ ক্ষেত্রের ক্ষেত্রফল নির্ণয় কর।

উত্তর: [চিত্র] এখানে, [গণিত] বা, [গণিত] আবার, [গণিত] বা, [গণিত] বা, [গণিত] বা, [গণিত] হয়, [গণিত] অথবা, [গণিত] বা, [গণিত] হলে, [গণিত] ছেদবিন্দু C (4 a, 4 a ̀) নির্ণেয় ক্ষেত্রফল = ক্ষেত্র [গণিত] – ক্ষেত্র [গণিত] নির্ণেয় ক্ষেত্রফল [গণিত] বর্গ একক।

HSC Higher Math 1st Paper Chapter 10: যোগজীকরণ CQ — Prosthuti প্রশ্নব্যাংক

HSC · Higher Math 1st Paper · Chapter 10: যোগজীকরণ · সৃজনশীল

যোগজীকরণের সাহায্যে উদ্দীপকে উল্লিখিত বক্ররেখা দ্বারা আবদ্ধ ক্ষেত্র…

উদ্দীপক

f(x)=cot1xf(x)=\cot^{-1} x এবং y2=4ax,x2=4ayy^2=4 a x, x^2=4 a y.

মাইলস্টোন কলেজ, ঢাকা · 2025

উত্তর

ধরি, x2=yx^2=y বা, 2xdx=dy2 x d x=d y বা, xdx=12dy\quad x d x=\frac{1}{2} d y xex2dx=ey12dy=12eydy=12ey+c=12ex2+c\begin{aligned} & \int x e^{x^2} d x=\int e^y \frac{1}{2} d y \\ & =\frac{1}{2} \int e^y d y \\ & =\frac{1}{2} e^y+c=\frac{1}{2} e^{x^2}+c\end{aligned} নির্ণেয় যোগজ : 12ex2+c\frac{1}{2} e^{x^2}+c.

উত্তর

[বি. দ্র.: g(x)g(x) এর পরিবর্তে f(x)f(x) হবে) দেওয়া আছে, g(x)=cot1x13xg(x)dx=13xcot1xdx=[cot1x1xdx{ddx(cotx)1xdxdx]13=[x22cot1x+12x22+x2)dx]13=[x22cot1x+121211+x2dx]13=[x22cot1x+1212111+x2dx]13\begin{aligned} & g(x)=\cot^{-1} x \\ & \therefore \int_1^{\sqrt{3}} x g(x) d x=\int_1^{\sqrt{3}} x \cot^{-1} x d x \\ & =\left[\cot^{-1} x \int_1 x d x-\left\{\frac{d}{d x}(\cot x) \int_1 x d x d x\right]_1^{\sqrt{3}}\right. \\ & =\left[\frac{x^2}{2} \cot^{-1} x+\int_1^2 \frac{x^2}{\left.2+x^2\right)} d x\right]_1^{\sqrt{3}} \\ & =\left[\frac{x^2}{2} \cot^{-1} x+\frac{1}{2} \int_1^2 \frac{1}{1+x^2} d x\right]_1^{\sqrt{3}} \\ & =\left[\frac{x^2}{2} \cot^{-1} x+\frac{1}{2} \int_1^2 1-\frac{1}{1+x^2} d x\right]_1^{\sqrt{3}}\end{aligned} =[x22cot1x+x2+12cot1x+c]1313xcot1xdx=[x22cot1x+x2+12cot1x]13=12[x2cot1x]13+12[x]13+12[cot1x]13=12[3cot13cot1111]+12[31]+12(cot13cot11)=12(3π6π4)+12(31)+12(π6π4)=π4π8+12(31)+π12π8=12(31)+π12=12(31+π6)\begin{aligned} & =\left[\frac{x^2}{2} \cot^{-1} x+\frac{x}{2}+\frac{1}{2} \cot^{-1} x+c\right]_1^{\sqrt{3}} \\ & \therefore \int_1^{\sqrt{3}} x \cot^{-1} x d x \\ & =\left[\frac{x^2}{2} \cot^{-1} x+\frac{x}{2}+\frac{1}{2} \cot^{-1} x\right]_1^{\sqrt{3}} \\ & =\frac{1}{2}\left[x^2 \cot^{-1} x\right]_1^{\sqrt{3}}+\frac{1}{2}[x]_1^{\sqrt{3}}+\frac{1}{2}\left[\cot^{-1} x\right]_1^{\sqrt{3}} \\ & =\frac{1}{2}\left[3 \cot^{-1} \sqrt{3}-\cot^{-1} \frac{1}{11}\right]+\frac{1}{2}[\sqrt{3}-1] \\ & +\frac{1}{2}\left(\cot^{-1} \sqrt{3}-\cot^{-1} 1\right) \\ & =\frac{1}{2}\left(3 \cdot \frac{\pi}{6}-\frac{\pi}{4}\right)+\frac{1}{2}(\sqrt{3}-1)+\frac{1}{2}\left(\frac{\pi}{6}-\frac{\pi}{4}\right) \\ & =\frac{\pi}{4}-\frac{\pi}{8}+\frac{1}{2}(\sqrt{3}-1)+\frac{\pi}{12}-\frac{\pi}{8} \\ & =\frac{1}{2}(\sqrt{3}-1)+\frac{\pi}{12} \\ & =\frac{1}{2}\left(\sqrt{3}-1+\frac{\pi}{6}\right)\end{aligned} ইহাই নির্ণেয় মান।

উত্তর

question image এখানে, y2=4ax\mathrm{y}^2=4 \mathrm{ax} বা, x=y24ax=\frac{y^2}{4 a} আবার, x2=4ayx^2=4 a y বা, (y24a)2=4ay\left(\frac{y^2}{4 a}\right)^2=4 a y বা, y4=64a3yy^4=64 a^3 y \quad বা, y(y364a3)=0y\left(y^3-64 a^3\right)=0 \therefore \quad হয়, y=0\mathrm{y}=0 অথবা, y364a3=0y^3-64 a^3=0 বা, y3=(4a)3y^3=(4 a)^3 y=4a\therefore \quad y=4 a y=4a\quad y=4 a হলে, x2=16a2x^2=16 a^2 x=4a\therefore \quad x=4 a \therefore ছেদবিন্দু C (4 a, 4 a ̀) নির্ণেয় ক্ষেত্রফল = ক্ষেত্র OACNOACN – ক্ষেত্র OBCNOBCN =04a(2a12x12x24a)dx=2a1204ax12dx14a04ax2dx=\int_0^{4 a}\left(2 a^{\frac{1}{2}} x^{\frac{1}{2}}-\frac{x^2}{4 a}\right) d x=2 a^{\frac{1}{2}} \int_0^{4 a} x^{\frac{1}{2}} d x-\frac{1}{4 a} \int_0^{4 a} x^2 d x =2a1223[(x3/2)]04a14a[x33]04a=2 \mathrm{a}^{\frac{1}{2}} \cdot \frac{2}{3}\left[\left(\mathrm{x}^{3 / 2}\right)\right]_0^{4 \mathrm{a}}-\frac{1}{4 \mathrm{a}}\left[\frac{\mathrm{x}^3}{3}\right]_0^{4 \mathrm{a}} =4a123(4a)3214a13(4a)3=323a12a32163a2=\frac{4 a^{\frac{1}{2}}}{3} \cdot(4 a)^{\frac{3}{2}}-\frac{1}{4 a} \cdot \frac{1}{3}(4 a)^3=\frac{32}{3} a^{\frac{1}{2}} \cdot a^{\frac{3}{2}}-\frac{16}{3} a^2 =323a2163a2=32a216a23=163a2=\frac{32}{3} a^2-\frac{16}{3} a^2=\frac{32 a^2-16 a^2}{3}=\frac{16}{3} a^2 নির্ণেয় ক্ষেত্রফল 163a2\frac{16}{3} a^2 বর্গ একক।
HSCHigher Math 1st PaperChapter 10: যোগজীকরণ
12টি সম্পর্কিত প্রশ্ন — উত্তর ও ব্যাখ্যা লকড

1.f(x)dx\int f(x) d x এর মান কোনটি?

Jessore · 2017

  • 12x+C\frac{1}{2 x}+C
  • 1x+C\frac{1}{x}+C
  • xln2x+x+Cx \ln 2 x+x+C
  • xln2xx+Cx \ln 2 x-x+C

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

2.নিচের উদ্দীপকের আলোকে প্রশ্নের উত্তর দাও: f(x)=ln2xf(x)=\ln 2 x f(x)f(x)বক্ররেখার x=2x = 2 বিন্দুতে স্পর্শকের ঢাল কোনটি?

Jessore · 2017

  • 14\frac{1}{4}
  • 12\frac{1}{2}
  • 22
  • 44

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

3.নিচের উদ্দীপকের আলোকে প্রশ্নের উত্তর দাও: f(x)=cotx,g(x)=cosec2xf(x)=\cot x, g(x)=\operatorname{\cosec}^{2} x f(x)dx=\int f(x) d x= কত ?

Dhaka · 2017

  • cosec2x+c\operatorname{\cosec}^{2} x+c
  • cosec2x+c-\operatorname{\cosec}^{2} x+c
  • lncosecx+c\ln |\operatorname{\cosec} x|+c
  • ln(sinx)+c\ln (\sin x)+c

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

4.f(x)=4xf(x)=4 x ı. dxf(x)=14lnx+c\iief(x)dx=14e4x+c\iii02f(x)dx=8\begin{array}{l}\text{\i. } \quad \int \frac{d x}{f(x)}=\frac{1}{4} \ln x+c\text{\ii. } \int e^{f(x)} d x=\frac{1}{4} e^{4 x}+c\text{\iii. } \int_{0}^{2} f(x) \mathrm{dx}=8\end{array} নিচের কোনটি সঠিক?

Dhaka · 2017

  • i ও ii
  • i ও iii
  • ii ও iii
  • i,ii,ও iii

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

5.f(x)=sin2xf(x)=\sin 2 x হলে - ı. limx0x)2x=1\iif(x)=2cos2x\iiif(x)dx=cos2x+c\begin{array}{l}\text{\i. } \quad \lim_{x \rightarrow 0} \frac{\not(x)}{2 x}=1\text{\ii. } f^{\prime}(x)=2 \cos 2 x\text{\iii. } \int f(x) \mathrm{dx}=\cos 2 \mathrm{x}+\mathrm{c}\end{array} নিচের কোনটি সঠিক?

Dhaka · 2017

  • i ও ii
  • i ও iii
  • ii ও iii
  • i,ii,ও iii

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

6.x216+y29=1\frac{x^{2}}{16}+\frac{y^{2}}{9}=1 উপবৃত্তের ক্ষেত্রফল কোনটি?

Sylhet · 2017

  • 4π4 \pi
  • 9π9 \pi
  • 12π12 \pi
  • 16π16 \pi

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

7.23xx21dx\int_{2}^{3} \frac{x}{x^{2}-1} d x এর মান কত ?

Rajshahi · 2017

  • ln83\ln \frac{8}{3}
  • 12ln83\frac{1}{2} \ln \frac{8}{3}
  • 12ln24\frac{1}{2} \ln 24
  • ln24\ln 24

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

8.013dx1+x2=?\int_{0}^{1} \frac{3 d x}{1+x^{2}}=?

Barisal · 2017

  • 3π4\frac{3 \pi}{4}
  • 3π4-\frac{3 \pi}{4}
  • π4\frac{\pi}{4}
  • π4-\frac{\pi}{4}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

9.0π22sin2xdx=?\int_{0}^{\frac{\pi}{2}} 2 \sin^{2} x d x=?

Jessore · 2017

  • π212\frac{\pi}{2}-\frac{1}{2}
  • π2\frac{\pi}{2}
  • 11
  • 22

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

10.0π2sinxdx\int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin x d x এর মান নিচের কোনটি ?

Comilla · 2017

  • 1-1
  • 00
  • 11
  • 22

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

11.lnxdx=?\int \ln x d x=?

Barisal · 2017

  • 1x\frac{1}{x}
  • xlnxxx \ln x-x
  • xlnx+xx \ln x+x
  • 1x2\frac{1}{x^{2}}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

12.dx36x2=\int \frac{d x}{\sqrt{36-x^{2}}}= কত ?

Chittagong · 2017

  • sin1x+C\sin^{-1} x+C
  • sin1x6+C\sin^{-1} \frac{x}{6}+C
  • 16sin1x+C\frac{1}{6} \sin^{-1} x+C
  • 16sin1x6+C\frac{1}{6} \sin^{-1\frac{x}{6}}+\mathrm{C}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

আরো প্রশ্ন দেখো

আরো হাজারো প্রশ্ন + মডেল টেস্ট

ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো — ফেভারিট, AI টিউটর, লিডারবোর্ড ও অ্যানালিটিক্স আনলক করো।