শেয়ারFacebookWhatsApp

[গণিত] নির্ণয় কর।

উত্তর: ধরি, [গণিত] বা, [গণিত] বা, [গণিত] বা, [গণিত] বা, [গণিত]

HSC Higher Math 1st Paper Chapter 10: যোগজীকরণ CQ — Prosthuti প্রশ্নব্যাংক

HSC · Higher Math 1st Paper · Chapter 10: যোগজীকরণ · সৃজনশীল

[গণিত] নির্ণয় কর।

উদ্দীপক

y=sin(msin1x)y=\sin \left(\mathrm{m} \mathrm{\sin}^{-1} x\right) এবং উপবৃত্ত x2a2+y2b2=1\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1.

কুমিল্লা ক্যাডেট কলেজ · 2025

উত্তর

ধরি, y=cosxcos2x1cosxy=\frac{\cos x-\cos 2 x}{1-\cos x} বা, y=cosx(cos2xsin2x)(1cosx)[cos2x=cos2xsin2x]y=\frac{\cos x-\left(\cos^2 x-\sin^2 x\right)}{(1-\cos x)}\left[\because \cos 2 x=\cos^2 x-\sin^2 x\right] বা, y=cosxcos2x+sin2x(1cosx)y=\frac{\cos x-\cos^2 x+\sin^2 x}{(1-\cos x)} বা, y=cosx(1cosx)+(1cos2x)(1cosx)y=\frac{\cos x(1-\cos x)+\left(1-\cos^2 x\right)}{(1-\cos x)} বা, y=(1cosx)(cosx+1+cosx)(1cosx)y=\frac{(1-\cos x)(\cos x+1+\cos x)}{(1-\cos x)} y=2cosx+1\therefore \quad y=2 \cos x+1 dydx=ddx(2cosx+1)=2(sinx)+0=2sinx\frac{d y}{d x}=\frac{d}{d x}(2 \cos x+1)=2(-\sin x)+0=-2 \sin x ddx(cosxcos2x1cosx)=2sinx.\therefore \quad \frac{d}{d x}\left(\frac{\cos x-\cos 2 x}{1-\cos x}\right)=-2 \sin x .

উত্তর

দেওয়া আছে, y=sin(msin1x)\mathrm{y}=\sin \left(\mathrm{m} \sin^{-1} \mathrm{x}\right) বা, dydx=ddxsin( msin1x)\frac{d y}{d x}=\frac{d}{d x} \sin \left(\mathrm{~m} \mathrm{\sin}^{-1} x\right) [ xx এর সাপেক্ষে অন্তরীকরণ করে] বা, dydx=cos(msin1x)×ddx(msin1x)\frac{d y}{d x}=\cos \left(m \sin^{-1} x\right) \times \frac{d}{d x}\left(m \sin^{-1} x\right) বা, dydx=cos2(msin1x)×m11x2\frac{d y}{d x}=\sqrt{\cos^2\left(m \sin^{-1} x\right)} \times m \frac{1}{\sqrt{1-x^2}} বা, dydx=1sin2(msin1x)×m1x2=1y2×m1x2\frac{d y}{d x}=\sqrt{1-\sin^2\left(m \sin^{-1} x\right)} \times \frac{m}{\sqrt{1-x^2}}=\sqrt{1-y^2} \times \frac{m}{\sqrt{1-x^2}} বা, 1x2dydx=m1y2\sqrt{1-x^2} \frac{d y}{d x}=m \sqrt{1-y^2} বা, (1x2)(dydx)2=m2(1y2)\left(1-x^2\right)\left(\frac{d y}{d x}\right)^2=m^2\left(1-y^2\right) [বর্গ করে] বা, (1x2)2dydxd2ydx2+(dydx)2(02x)=m2(02ydydx)\left(1-x^2\right) \cdot 2 \frac{d y}{d x} \cdot \frac{d^2 y}{d x^2}+\left(\frac{d y}{d x}\right)^2(0-2 x)=m^2\left(0-2 y \frac{d y}{d x}\right) [পুনরায় xx এর সাপেক্ষে অন্তরীকরণ করে] বা, (1x2)d2ydx2xdydx=m2y\left(1-x^2\right) \frac{d^2 y}{d x^2}-x \frac{d y}{d x}=-m^2 y (1x2)d2ydx2xdy(dx)+m2y=0\therefore \quad\left(1-x^2\right) \frac{d^2 y}{d x^2}-x \frac{d y}{(d x)}+m^2 y=0 (দেখানো হলো)

উত্তর

question image প্রদত্ত উপবৃত্ত, x2a2+y2 b2=1\frac{\mathrm{x}^2}{\mathrm{a}^2}+\frac{\mathrm{y}^2}{\mathrm{~b}^2}=1 বা, y2b2=1x2a2\frac{y^2}{b^2}=1-\frac{x^2}{a^2} বা, y2=b2(1x2a2)=b2a2(a2x2)y^2=b^2\left(1-\frac{x^2}{a^2}\right)=\frac{b^2}{a^2}\left(a^2-x^2\right) বা, y=±baa2x2y= \pm \frac{b}{a} \sqrt{a^2-x^2} '+' চিহ্ন নিয়ে, y=baa2x2[xy=\frac{b}{a} \sqrt{a^2-x^2}[\because x-অক্ষের উপরের অংশে yy ধনাত্মক] \therefore উপবৃত্তের AOB অংশের ক্ষেত্রফল, 0aydx=0abaa2x2dx=ba0aa2x2dx=ba[xa2x22+a22sin1xa]0a\int_0^a y d x =\int_0^a \frac{b}{a} \sqrt{a^2-x^2} d x=\frac{b}{a} \int_0^a \sqrt{a^2-x^2} d x=\frac{b}{a}\left[\frac{x \sqrt{a^2-x^2}}{2}+\frac{a^2}{2} \sin^{-1} \frac{x}{a}\right]_0^a =ba[(0+a22sin11)(0+a22sin10)]=\frac{b}{a}\left[\left(0+\frac{a^2}{2} \sin^{-1} 1\right)-\left(0+\frac{a^2}{2} \sin^{-1} 0\right)\right] =baa22π2=14πab=\frac{b}{a} \cdot \frac{a 2}{2} \cdot \frac{\pi}{2}=\frac{1}{4} \pi a b বর্গ একক \therefore সমগ্র উপবৃত্তের ক্ষেত্রফল =4×14πab=4 \times \frac{1}{4} \pi \mathrm{ab} বর্গ একক =πab=\pi \mathrm{ab} বর্গ একক।
HSCHigher Math 1st PaperChapter 10: যোগজীকরণকুমিল্লা ক্যাডেট কলেজ
12টি সম্পর্কিত প্রশ্ন — উত্তর ও ব্যাখ্যা লকড

1.f(x)dx\int f(x) d x এর মান কোনটি?

Jessore · 2017

  • 12x+C\frac{1}{2 x}+C
  • 1x+C\frac{1}{x}+C
  • xln2x+x+Cx \ln 2 x+x+C
  • xln2xx+Cx \ln 2 x-x+C

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

2.নিচের উদ্দীপকের আলোকে প্রশ্নের উত্তর দাও: f(x)=ln2xf(x)=\ln 2 x f(x)f(x)বক্ররেখার x=2x = 2 বিন্দুতে স্পর্শকের ঢাল কোনটি?

Jessore · 2017

  • 14\frac{1}{4}
  • 12\frac{1}{2}
  • 22
  • 44

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

3.নিচের উদ্দীপকের আলোকে প্রশ্নের উত্তর দাও: f(x)=cotx,g(x)=cosec2xf(x)=\cot x, g(x)=\operatorname{\cosec}^{2} x f(x)dx=\int f(x) d x= কত ?

Dhaka · 2017

  • cosec2x+c\operatorname{\cosec}^{2} x+c
  • cosec2x+c-\operatorname{\cosec}^{2} x+c
  • lncosecx+c\ln |\operatorname{\cosec} x|+c
  • ln(sinx)+c\ln (\sin x)+c

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

4.f(x)=4xf(x)=4 x ı. dxf(x)=14lnx+c\iief(x)dx=14e4x+c\iii02f(x)dx=8\begin{array}{l}\text{\i. } \quad \int \frac{d x}{f(x)}=\frac{1}{4} \ln x+c\text{\ii. } \int e^{f(x)} d x=\frac{1}{4} e^{4 x}+c\text{\iii. } \int_{0}^{2} f(x) \mathrm{dx}=8\end{array} নিচের কোনটি সঠিক?

Dhaka · 2017

  • i ও ii
  • i ও iii
  • ii ও iii
  • i,ii,ও iii

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

5.f(x)=sin2xf(x)=\sin 2 x হলে - ı. limx0x)2x=1\iif(x)=2cos2x\iiif(x)dx=cos2x+c\begin{array}{l}\text{\i. } \quad \lim_{x \rightarrow 0} \frac{\not(x)}{2 x}=1\text{\ii. } f^{\prime}(x)=2 \cos 2 x\text{\iii. } \int f(x) \mathrm{dx}=\cos 2 \mathrm{x}+\mathrm{c}\end{array} নিচের কোনটি সঠিক?

Dhaka · 2017

  • i ও ii
  • i ও iii
  • ii ও iii
  • i,ii,ও iii

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

6.x216+y29=1\frac{x^{2}}{16}+\frac{y^{2}}{9}=1 উপবৃত্তের ক্ষেত্রফল কোনটি?

Sylhet · 2017

  • 4π4 \pi
  • 9π9 \pi
  • 12π12 \pi
  • 16π16 \pi

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

7.23xx21dx\int_{2}^{3} \frac{x}{x^{2}-1} d x এর মান কত ?

Rajshahi · 2017

  • ln83\ln \frac{8}{3}
  • 12ln83\frac{1}{2} \ln \frac{8}{3}
  • 12ln24\frac{1}{2} \ln 24
  • ln24\ln 24

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

8.013dx1+x2=?\int_{0}^{1} \frac{3 d x}{1+x^{2}}=?

Barisal · 2017

  • 3π4\frac{3 \pi}{4}
  • 3π4-\frac{3 \pi}{4}
  • π4\frac{\pi}{4}
  • π4-\frac{\pi}{4}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

9.0π22sin2xdx=?\int_{0}^{\frac{\pi}{2}} 2 \sin^{2} x d x=?

Jessore · 2017

  • π212\frac{\pi}{2}-\frac{1}{2}
  • π2\frac{\pi}{2}
  • 11
  • 22

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

10.0π2sinxdx\int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin x d x এর মান নিচের কোনটি ?

Comilla · 2017

  • 1-1
  • 00
  • 11
  • 22

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

11.lnxdx=?\int \ln x d x=?

Barisal · 2017

  • 1x\frac{1}{x}
  • xlnxxx \ln x-x
  • xlnx+xx \ln x+x
  • 1x2\frac{1}{x^{2}}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

12.dx36x2=\int \frac{d x}{\sqrt{36-x^{2}}}= কত ?

Chittagong · 2017

  • sin1x+C\sin^{-1} x+C
  • sin1x6+C\sin^{-1} \frac{x}{6}+C
  • 16sin1x+C\frac{1}{6} \sin^{-1} x+C
  • 16sin1x6+C\frac{1}{6} \sin^{-1\frac{x}{6}}+\mathrm{C}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

আরো প্রশ্ন দেখো

আরো হাজারো প্রশ্ন + মডেল টেস্ট

ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো — ফেভারিট, AI টিউটর, লিডারবোর্ড ও অ্যানালিটিক্স আনলক করো।