শেয়ারFacebookWhatsApp

[গণিত] এর মান কত?

উত্তর: ধরি, [গণিত] বা, [গণিত] যেখানে [গণিত] যোগজীকরণ ধ্রুবক [গণিত] নির্ণেয় মান: [গণিত]

HSC Higher Math 1st Paper Chapter 10: যোগজীকরণ CQ — Prosthuti প্রশ্নব্যাংক

HSC · Higher Math 1st Paper · Chapter 10: যোগজীকরণ · সৃজনশীল

[গণিত] এর মান কত?

উদ্দীপক

দৃশ্যকল্প-১: z=lnxz = \ln x একটি লগারিদমিক ফাংশন। দৃশ্যকল্প-২: question image

আদমজী ক্যান্টনমেন্ট কলেজ, ঢাকা · 2025

উত্তর

ধরি, 1+x2=z1+x^2=\mathrm{z} বা, 2xdx=dz2 \mathrm{xdx}=\mathrm{dz} xdx=12dz\therefore \quad \mathrm{xdx}=\frac{1}{2} \mathrm{dz} 1+x1+x2dx=11+x2dx+x1+x2dx=tan1x+x1+x2dx=tan1x+12dzz=tan1x+121zdz\begin{aligned} & \int \frac{1+x}{1+x^2} d x \\ & =\int \frac{1}{1+x^2} d x+\int \frac{x}{1+x^2} d x \\ & =\tan^{-1} x+\int \frac{x}{1+x^2} d x \\ & =\tan^{-1} x+\int \frac{\frac{1}{2} d z}{z} \\ & =\tan^{-1} x+\frac{1}{2} \int \frac{1}{z} d z\end{aligned} =tan1x+12lnz+c;=\tan^{-1} x+\frac{1}{2} \ln z+c ; যেখানে cc যোগজীকরণ ধ্রুবক =tan1x+12ln(1+x2)+c=\tan^{-1} x+\frac{1}{2} \ln \left(1+x^2\right)+c নির্ণেয় মান: tan1x+12ln(1+x2)+c\tan^{-1} x+\frac{1}{2} \ln \left(1+x^2\right)+c

উত্তর

দেওয়া আছে, z=lnxz=\ln x ধরি,I=sin(z)dxI =\int \sin (z) d x =sin(lnx)dx=\int \sin (\ln x) d x =sin(lnx)dx{ddxsin(lnx)dx}dx=\sin (\ln x) \int d x-\int\left\{\frac{d}{d x} \sin (\ln x) \int d x\right\} d x =sin(lnx)xcos(lnx)1xxdx=\sin (\ln x) \cdot x-\int \cos (\ln x) \frac{1}{x} x d x =xsin(lnx)cos(lnx)dx=x \sin (\ln x)-\int \cos (\ln x) d x =xsin(lnx)[cos(lnx)dx{ddxcos(lnx)dx}dx]=x \sin (\ln x)-\left[\cos (\ln x) \int d x-\int\left\{\frac{d}{d x} \cos (\ln x) \int d x\right\} d x\right] =xsin(lnx)[cos(lnx)x+sin(lnx)1xxdx]=xsin(lnx)xcos(lnx)sin(lnx)dx=xsin(lnx)xcos(lnx)I+cI+I=x{sin(lnx)cos(lnx)}+c2I=x{sin(lnx)cos(lnx)}+cI=x2{sin(lnx)cos(lnx)}+csin(z)dx=x2{sin(lnx)cos(lnx)}+c.\begin{aligned} &=x \sin (\ln x)-\left[\cos (\ln x) \cdot x+\int \sin (\ln x) \cdot \frac{1}{x} \cdot x d x\right] \\ &=x \sin (\ln x)-x \cos (\ln x)-\int \sin (\ln x) d x \\ &=x \sin (\ln x)-x \cos (\ln x)-I+c \\ & \therefore \quad I+I=x\{\sin (\ln x)-\cos (\ln x)\}+c \\ & \quad 2 I=x\{\sin (\ln x)-\cos (\ln x)\}+c \\ & \therefore \quad I=\frac{x}{2}\{\sin (\ln x)-\cos (\ln x)\}+c \\ & \therefore \quad \int \sin (z) d x=\frac{x}{2}\{\sin (\ln x)-\cos (\ln x)\}+c .\end{aligned}

উত্তর

question image ধরি, উপবৃত্তটি x232+y242=1\frac{x^2}{3^2}+\frac{y^2}{4^2}=1 বা, y242=1x232=9x29\frac{y^2}{4^2}=1-\frac{x^2}{3^2}=\frac{9-x^2}{9} বা, y=±439x2y= \pm \frac{4}{3} \sqrt{9-x^2} y=439x2\therefore y=\frac{4}{3} \sqrt{9-x^2} [∵ প্রথম চতুর্ভাগে yy ধনাত্মক] এবং x2=0x - 2 = 0x=2x = 2 ধরি, x=3sinθx=3 \sin \theta বা, dx=3cosθdθd x=3 \cos \theta d \theta question image উপবৃত্ত ও রেখা দ্বারা আবদ্ধ ক্ষুদ্রতর ক্ষেত্রের ক্ষেত্রফল =223ydx=223439x2dx=243239x2dx=2 \int_2^3 y d x=2 \int_2^3 \frac{4}{3} \sqrt{9-x^2} d x=2 \cdot \frac{4}{3} \int_2^3 \sqrt{9-x^2} d x =83239(3sinθ)23cosθdθ=83sin123π29(1sin2θ)3cosθdθ\begin{aligned} & =\frac{8}{3} \int_2^3 \sqrt{9-(3 \sin \theta)^2} \cdot 3 \cos \theta d \theta \\ & =\frac{8}{3} \int_{\sin^{-1} \frac{2}{3}}^{\frac{\pi}{2}} \sqrt{9\left(1-\sin^2 \theta\right)} \cdot 3 \cos \theta d \theta\end{aligned} =83sin123π23cosθ3cosθdθ=83×9sin123π2cos2θdθ=4×3sin123π22cos2θdθ=12sin123π2(1+cos2θ)dθ\begin{aligned} & =\frac{8}{3} \int_{\sin^{-1} \frac{2}{3}}^{\frac{\pi}{2}} 3 \cos \theta \cdot 3 \cos \theta d \theta \\ & =\frac{8}{3} \times 9 \int_{\sin^{-1} \frac{2}{3}}^{\frac{\pi}{2}} \cos^2 \theta d \theta \\ & =4 \times 3 \int_{\sin^{-1} \frac{2}{3}}^{\frac{\pi}{2}} 2 \cos^2 \theta d \theta \\ & =12 \int_{\sin^{-1} \frac{2}{3}}^{\frac{\pi}{2}}(1+\cos 2 \theta) d \theta\end{aligned} =12[θ+sin2θ2]sin1π3=12[θ+2sinθcosθ2]sin123π2=12[(π2+sinπ2cosπ2)(sin123+2353)]\begin{aligned} & =12\left[\theta+\frac{\sin 2 \theta}{2}\right]_{-\sin }-1 \frac{\pi}{3} \\ & =12\left[\theta+\frac{2 \sin \theta \cdot \cos \theta}{2}\right]_{\sin^{-1} \frac{2}{3}}^{\frac{\pi}{2}} \\ & =12\left[\left(\frac{\pi}{2}+\sin \frac{\pi}{2} \cdot \cos \frac{\pi}{2}\right)-\left(\sin^{-1} \frac{2}{3}+\frac{2}{3} \cdot \frac{\sqrt{5}}{3}\right)\right]\end{aligned} =12(π2+0sin123259)=12(π2sin123259)\begin{aligned} & =12\left(\frac{\pi}{2}+0-\sin^{-1} \frac{2}{3}-\frac{2 \sqrt{5}}{9}\right) \\ & =12\left(\frac{\pi}{2}-\sin^{-1} \frac{2}{3}-\frac{2 \sqrt{5}}{9}\right)\end{aligned} sin123=cos153\therefore \sin^{-1} \frac{2}{3}=\cos^{-1} \frac{\sqrt{5}}{3} question image নির্ণেয় ক্ষেত্রফল : 12(π2sin123259)12\left(\frac{\pi}{2}-\sin^{-1} \frac{2}{3}-\frac{2 \sqrt{5}}{9}\right) বর্গ একক।
HSCHigher Math 1st PaperChapter 10: যোগজীকরণআদমজী ক্যান্টনমেন্ট কলেজ, ঢাকা
12টি সম্পর্কিত প্রশ্ন — উত্তর ও ব্যাখ্যা লকড

1.f(x)dx\int f(x) d x এর মান কোনটি?

Jessore · 2017

  • 12x+C\frac{1}{2 x}+C
  • 1x+C\frac{1}{x}+C
  • xln2x+x+Cx \ln 2 x+x+C
  • xln2xx+Cx \ln 2 x-x+C

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

2.নিচের উদ্দীপকের আলোকে প্রশ্নের উত্তর দাও: f(x)=ln2xf(x)=\ln 2 x f(x)f(x)বক্ররেখার x=2x = 2 বিন্দুতে স্পর্শকের ঢাল কোনটি?

Jessore · 2017

  • 14\frac{1}{4}
  • 12\frac{1}{2}
  • 22
  • 44

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

3.নিচের উদ্দীপকের আলোকে প্রশ্নের উত্তর দাও: f(x)=cotx,g(x)=cosec2xf(x)=\cot x, g(x)=\operatorname{\cosec}^{2} x f(x)dx=\int f(x) d x= কত ?

Dhaka · 2017

  • cosec2x+c\operatorname{\cosec}^{2} x+c
  • cosec2x+c-\operatorname{\cosec}^{2} x+c
  • lncosecx+c\ln |\operatorname{\cosec} x|+c
  • ln(sinx)+c\ln (\sin x)+c

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

4.f(x)=4xf(x)=4 x ı. dxf(x)=14lnx+c\iief(x)dx=14e4x+c\iii02f(x)dx=8\begin{array}{l}\text{\i. } \quad \int \frac{d x}{f(x)}=\frac{1}{4} \ln x+c\text{\ii. } \int e^{f(x)} d x=\frac{1}{4} e^{4 x}+c\text{\iii. } \int_{0}^{2} f(x) \mathrm{dx}=8\end{array} নিচের কোনটি সঠিক?

Dhaka · 2017

  • i ও ii
  • i ও iii
  • ii ও iii
  • i,ii,ও iii

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

5.f(x)=sin2xf(x)=\sin 2 x হলে - ı. limx0x)2x=1\iif(x)=2cos2x\iiif(x)dx=cos2x+c\begin{array}{l}\text{\i. } \quad \lim_{x \rightarrow 0} \frac{\not(x)}{2 x}=1\text{\ii. } f^{\prime}(x)=2 \cos 2 x\text{\iii. } \int f(x) \mathrm{dx}=\cos 2 \mathrm{x}+\mathrm{c}\end{array} নিচের কোনটি সঠিক?

Dhaka · 2017

  • i ও ii
  • i ও iii
  • ii ও iii
  • i,ii,ও iii

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

6.x216+y29=1\frac{x^{2}}{16}+\frac{y^{2}}{9}=1 উপবৃত্তের ক্ষেত্রফল কোনটি?

Sylhet · 2017

  • 4π4 \pi
  • 9π9 \pi
  • 12π12 \pi
  • 16π16 \pi

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

7.23xx21dx\int_{2}^{3} \frac{x}{x^{2}-1} d x এর মান কত ?

Rajshahi · 2017

  • ln83\ln \frac{8}{3}
  • 12ln83\frac{1}{2} \ln \frac{8}{3}
  • 12ln24\frac{1}{2} \ln 24
  • ln24\ln 24

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

8.013dx1+x2=?\int_{0}^{1} \frac{3 d x}{1+x^{2}}=?

Barisal · 2017

  • 3π4\frac{3 \pi}{4}
  • 3π4-\frac{3 \pi}{4}
  • π4\frac{\pi}{4}
  • π4-\frac{\pi}{4}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

9.0π22sin2xdx=?\int_{0}^{\frac{\pi}{2}} 2 \sin^{2} x d x=?

Jessore · 2017

  • π212\frac{\pi}{2}-\frac{1}{2}
  • π2\frac{\pi}{2}
  • 11
  • 22

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

10.0π2sinxdx\int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin x d x এর মান নিচের কোনটি ?

Comilla · 2017

  • 1-1
  • 00
  • 11
  • 22

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

11.lnxdx=?\int \ln x d x=?

Barisal · 2017

  • 1x\frac{1}{x}
  • xlnxxx \ln x-x
  • xlnx+xx \ln x+x
  • 1x2\frac{1}{x^{2}}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

12.dx36x2=\int \frac{d x}{\sqrt{36-x^{2}}}= কত ?

Chittagong · 2017

  • sin1x+C\sin^{-1} x+C
  • sin1x6+C\sin^{-1} \frac{x}{6}+C
  • 16sin1x+C\frac{1}{6} \sin^{-1} x+C
  • 16sin1x6+C\frac{1}{6} \sin^{-1\frac{x}{6}}+\mathrm{C}

উত্তর ও ব্যাখ্যা দেখতে ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো

ফ্রি শুরু করো

আরো প্রশ্ন দেখো

আরো হাজারো প্রশ্ন + মডেল টেস্ট

ফ্রি রেজিস্ট্রেশন করো — ফেভারিট, AI টিউটর, লিডারবোর্ড ও অ্যানালিটিক্স আনলক করো।